Get Adobe Flash player
column Leiders, geïnspireerd door de natuur Mijn zoons grootste wens is te kunnen vliegen als een vogel. Liggend op zijn rug in het gras kan hij eindeloos kijken naar zwermen spreeu- wen die dansen door de lucht. Op een dag vroeg hij: “Hoe doen ze dat? Hoe weten ze waar ze heen moeten? En wie is de baas?” Hmm, wordt ons van jongs af aan al geleerd dat er altijd een leider moet zijn? T E K S T S ASK IA VA N DE N M U IJS ENBERG E en topdown benadering kan heel zinvol zijn in sommige settings. Maar in onze snel veranderende maatschappij, met alle uitdagingen waar we voor staan zijn andere modellen ook nodig. Want geen enkele sterke leider kan alle uitdagingen in zijn of haar eentje oplossen. Laten we eens over die issues praten. Ongeacht hun politie- ke kleur zijn economen het over één ding eens: onze lineaire ‘take-make-waste’ processen zijn op termijn onhoudbaar. Ze lei- den tot ecologische, economische en sociale crises. Dit weet je vast allemaal al. Maar om een of andere reden kiezen velen van ons ervoor dit te negeren. Misschien omdat we denken dat het ons niet zo snel zal raken, misschien omdat we denken dat we er niet zoveel aan kunnen doen. Misschien omdat we zitten te wachten op een leider die opstaat en die de manier waarop we onze energie en afvalstromen managen, en hoe we din- gen produceren, gaat veranderen. Geloof je het zelf? novatie geïnspireerd door de natuur. Biomimics – kijken naar de natuur voor oplossingen – bestudeert fotosynthese, zelfas- semblage, verbindingen, zelfvoorzienende ecosystemen, ogen en oren, huid en schaal, voortbeweging, natuurlijke medicij- nen en nog veel meer. Biomimics vertaalt de ontwerpprin- cipes en productieprocessen om problemen in onze maat- schappij op te lossen. Hoe zit het met leiderschap in de natuur? Zijn daar geen ba- zen? Natuurlijk wel. Herinner je je Bokito nog? Overal in de natuur vind je hiërarchie. We zien überdominante leiders en we zien lineaire ranking systemen. Hiërarchie is goed om voorspelbaarheid en herhaalbaarheid te handhaven, het werkt goed voor het leger of bij rampenbestrijding. “ALS WE EEN Als we over willen gaan naar een gezon- der systeem, een circulaire economie en een veerkrachtige maatschappij, dan zul- len we daar allemaal leiderschap in moe- ten tonen. Om die transitie te kunnen maken, wordt steeds vaker biomimicry ingezet, ofwel in- 20 | NFM ZOMER 2016 GEZONDER SYSTEEM WILLEN, ZULLEN WE ALLEMAAL LEIDERSCHAP MOETEN TONEN” Maar er zit ook een nadeel aan. Als hiërar- chie te ver wordt doorgevoerd, als ook be- paald wordt hoe iets precies moet worden uitgevoerd, doodt het autonomie en creati- viteit. En dat gaat ons niet helpen in deze tijden van transitie. FEEDBACKLOOPS Dus wat voor andere vormen van organi- satie en leiderschap zijn er? In de natuur zijn zelforganisatie en feedbackloops belang- rijke strategieën voor succes, en worden er geweldige dingen met zelforganisatie be- reikt. Scholen vissen en zwermen vogels