Get Adobe Flash player
HET ROER OM – essay – Een communitaristische kijk op de financiële sector Vertrouwen op de grote roerganger? “De wereldeconomie draait op schulden” kopte de NRC op 5 juli. Het hoofdartikel van Maar- ten Schinkel geeft een schrikbarende analyse van de huidige wereldwijde financiële situatie. Tegen die achtergrond lijkt de roep om ‘het roer om’ te gooien begrijpelijk. ‘Het roer moet om’ doet vermoeden dat er een roer is en dat er iemand achter dat roer zit. Volgens Johan Wempe, hoogleraar Ondernemersethiek aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, heeft grondig onderzoek naar de mechanismen in het financiële systeem méér zin. T E K S T J O H A N W EMP E | B EELD STEFA N MIZEE O p het eerste gezicht lijkt alles goed te gaan. De eco- nomie krabbelt langzaam op uit de crisis. Er is in- middels sprake van een acht jaar op rij durende economische opleving. Aandelenkoersen blijven maar stijgen. Je kunt zelfs spreken van een bull market. Die economische groei gaat echter wel ge- paard met een record aan kredieten. Schulden van overhe- den, bedrijven en particulieren wereldwijd bedragen nu al 327 procent van het totale bruto binnenlands product, zo blijkt uit de Global Debt Monitor, juni 2017 van het Institu- te of International Finance (IIF). In 2007, vlak voor de kredietcrisis, was dat 276 pro- cent. Om de crisis te bezweren zorgden de centrale banken voor ongekend lage ren- tetarieven. Overheidsschulden werden door de centrale banken opgekocht waar- door ook op lange termijn een lage ren- tevoet gegarandeerd werd. In wezen werd het probleem bevochten met zijn eigen oorzaak, zo concludeert Maarten Schin- kel in het genoemde artikel: “Lage rentes en ander beleid voorkwamen wellicht een veel grotere crisis, maar leidden uiteindelijk tot méér krediet”. Tegenover al dat krediet staan uiteraard bezittingen waarvan de waarde, mede door de toenemende vraag aangewakkerd door die lage rente, ook is toegenomen. Maar wat als die rente gaat stijgen? Over- heden, bedrijven en burgers zullen met zwaardere lasten ge- confronteerd worden. De onderliggende waarden zullen da- len. Een herhaling van 2008 is dan reëel. Dat is ten minste een zorg die geuit wordt door de Franse premier Edouard Phi- lippe in een toespraak tot het Franse parlement: “We bevin- den ons op een vulkaan van schuld en hij rommelt steeds luider.” Het artikel van Schinkel prikkelt. Krij- gen we een herhaling van de kredietcrisis van 2008? Hebben de centrale banken en regeringen dan niets geleerd? Tegen die achtergrond is de roep om ‘het roer om te gooien’, het centrale thema van dit num- mer, begrijpelijk. Het wordt hoog tijd dat er echt iets verandert. ‘Het roer moet om’ doet vermoeden dat er een roer is en dat “WE ZIJN NIET BLIJ MET EEN LEGE COCKPIT OMDAT ER DAN NIEMAND VERANTWOORDELIJK IS” HERFST 2017 NFM | 39